Słoneczny Brzeg w czasach PRL — jak wyglądały wakacje za komuny
30 czerwca 1958 roku Rada Ministrów Ludowej Republiki Bułgarii podpisała Postanowienie nr 120. Na papierze — budowa kurortu. W rzeczywistości — decyzja o tym, że na miejscu, które sami geografowie nazywali małą nesabarską pustynią, stanie największy socjalistyczny kurort nad Morzem Czarnym. Pierwsza łopata wbiła się w piasek 1 września 1958. Rok później stał już pierwszy hotel — Kalina. A przed nim, bo tak to działa, stanęły stołówka Oazis i restauracja Neptun. Turysta musiał mieć gdzie jeść, zanim jeszcze miał gdzie spać.
Tak zaczynał się Słoneczny Brzeg (Слънчев бряг). Nie od hoteli z widokiem na morze, ale od kuchni polowej na wydmach.
Od 8 czerwca 1959 roku, kiedy pierwszy turysta — Frantiśek Silvester z Ostrawy — zameldował się w hotelu Kalina, do końca sezonu działało już 30 hoteli i 4 schroniska.
Balkantourist i dwie kategorie turystów
Kurort od początku miał obsługiwać przede wszystkim zagranicznych gości — twardą walutą łatano dziury w budżecie państwa. Zarządzał nim Balkantourist (Балкантурист), państwowa agencja turystyczna, która dbała o to, żeby zachodni turysta wracał do domu z dobrym wspomnieniem i pustszym portfelem.
Przeciętny Bułgar do kurortu dostawał się rzadko — bilety, miejsca i możliwości były racjonowane. Jeśli już udało mu się tu trafić, tworzył własną, nieoficjalną trasę zwiedzania. Wyglądała mniej więcej tak:
- Zakupy w Kamelii (Камелия) — sklep z wszystkim, od klapek po pamiątki. Pamiątki przetrwały dłużej niż system.
- Kolacja w Czuczurze (Чучура) — restauracja folklorystyczna, gdzie czas płynął własnym tempem, a kelnerzy doskonale opanowali sztukę ignorowania.
- Noc w kultowym Złotym Jabłku (Златна ябълка) — tańczyło się do wschodu słońca, który następnie można było obejrzeć na żywo nad morzem.
Kto szukał alternatywy, mógł trafić na 12-torową kręgielnię — nie zawsze wszystkie tory działały jednocześnie, co tylko podnosiło walory towarzyskie zabawy. Do dyspozycji były też Magura (Магура) i Rusałka (Русалка). Nazwy poetyckie, rzeczywistość — różna.
Trzy lokale, które robiły klimat
Były miejsca, które definiowały Słoneczny Brzeg tamtej epoki. Nie hotele — te były do spania. Lokale, przy których się żyło.
- Wiatrak (Вятърната мелница) — kiedyś otoczony parkiem i zielenią, dziś wciśnięty między beton jak ostatnia pamiątka po tamtym Słonecznym Brzegu.
- Beczka (Бъчвата) — restauracja gdzie stoły, krzesła i ściany miały kształt beczek. Działa do dziś, tyle że dziś to BBQ & Fish — grill na węglu drzewnym i czarnomorska ryba. Z socjalistycznego wystroju nic nie zostało, ale nazwa i reputacja przetrwały.
- Czuczura (Чучура) — zbudowana w 1963 roku, gruntownie odnowiona w 1990. Najstarsza restauracja folklorystyczna w Słonecznym Brzegu. Działa do dziś w kompleksie hotelu Trakia Plaza — bułgarska kuchnia, stroje ludowe i tańce przez cały sezon.
Obok tej trójcy działały inne ikony tamtej epoki: restauracja Piknik (Пикник), Chata Rybaka (Рибарска хижа), Chaty Strandży (Странджански колиби). I Namiot Chana (Ханска шатра) — miejsce o reputacji kulinarnego El Dorado kurortu, gdzie bułgarskie wieczorki folklorystyczne przyciągały turystów z całej Europy Wschodniej.
Fregata: piraci na Morzu Czarnym
Na południowej plaży stała Fregata (Фрегата) — restauracja, której personel chodził przebrany za piratów, a gości witały tymczasowe pirackie pieczątki na rękę. Jak na lata 60. pomysł był zaskakująco nowoczesny. Można tu było zostać symbolicznie „aresztowanym” przez kapitana w trójgraniastym kapeluszu — co dla turystów ze wschodniego bloku było atrakcją samą w sobie.
Fregata spłonęła w pożarze i nie została odbudowana. Po plaży w tym miejscu nie ma już śladu dawnej restauracji.
Co z tego zostało
Do końca 1989 roku Słoneczny Brzeg miał 108 hoteli, ponad 27 000 łóżek i ponad 130 restauracji oraz barów. Kurort był wizytówką bułgarskiego socjalizmu — zielony, zadbany, z rozbudowaną infrastrukturą rozrywkową. W ciągu kilku lat po 1989 roku do końca lat 90. wybudowana była zaledwie 20% dzisiejszej zabudowy. Resztę dodały kolejne dekady boomu budowlanego — i park, który tworzono przez dziesięciolecia, zniknął w ciągu kilku miesięcy.
Dziś jego rolę przejęły Cacao Beach (Какао Бийч) i Bedroom (Бедрум). Inna muzyka, inny tłum, inne reguły. Ale to samo morze.
Na mapie powyżej — miejsca opisane w artykule. Część z nich już nie istnieje, inne zmieniły nazwę lub właściciela. Jeśli pamiętasz któreś z tych miejsc albo masz zdjęcie — napisz w komentarzu.
